Het rijke palet van AJO, Joriskoor en Flamenco
Het onverwachte
De muzikale stuurlui van deze avond zijn zeker geen onbekenden in Amersfoort. Wouter Verhage is als dirigent zeer geregeld te horen met zijn St. Joriskamerkoor in concerten, evensongs en in het jaarlijkse Festival of Lessons and Carols. En ook op een Bachdag ontbreekt het Joriskamerkoor niet.
Met veel plezier werkt Wouter dit jaar mee aan het slotconcert van de Bachdag: ‘Het leuke aan dit concert vind ik de onverwachte dingen die we gaan doen. Neem de samenwerking met instrumentalisten, die ons begeleiden. Dat gebeurt natuurlijk geregeld – bij een Bachcantate bijvoorbeeld. Maar op de komende Bachdag krijg je muzikale dwarsverbanden, waar je niet zo gauw aan denkt. Zoals die van Bach met de Flamencomuziek, waar Thijs Borsten veel inbreng in heeft. En er wordt echt nieuwe muziek geschreven en dat maakt dit concert anders dan anders.’
Wouter vindt het ook heel leuk dat het Amersfoorts Jeugdorkest present is in het slotconcert: ‘Vooral omdat zij met componisten komen die door Bach geïnspireerd zijn, maar in hun muziek ook duidelijk weer eigen wegen gaan. Dat gebeurt dus allemaal op het slotconcert van de 10e oktober.’
Bach’s invloed
Rolf Buijs, sinds 2005 de bevlogen dirigent van het Amersfoorts Jeugdorkest, vindt het ook heel leuk dat het AJO op de Bachdag te horen is in werken van de Engelse componist Edward Elgar (1857-1934) en de Italiaan Ottorino Respighi (1879-1936).
Rolf: ‘We zijn als AJO vooral bezig met muziek uit de tijd van na Bach en spelen werken die voor een groter orkest geschreven zijn. Dan denk je ook iets minder snel aan een bijdrage op de Bachdag. Maar dit is natuurlijk een hele leuke mogelijkheid. We spelen die twee stukken (van Elgar en Respighi), waaraan je merkt hoeveel invloed Bach heeft gehad in de muziek tot op de dag van vandaag. En we vinden het heel leuk om dat als AJO te laten horen op zo’n door en door Amersfoorts fenomeen als de Bachdag.’
Muziek en samenleving
Wat je aan Rolf Buijs direct merkt is dat hij hart heeft voor jongeren en hun musiceren en daar met groot enthousiasme aan werkt. Zonder zorgen is dat niet: ‘Bezuinigingen van de laatste twintig jaar hebben de hele kunstsector geen goed gedaan, maar dat geldt zeker ook voor het muziekonderwijs. Terwijl iets als musiceren en daarin ook het sámen musiceren, zo vormend is. Rond de muziek ontmoeten mensen elkaar, die uit alle hoeken en gaten van de samenleving komen. Dat raakt volgens mij in de volle breedte en diepte aan onze samenleving’.
Als geen ander is Rolf Buijs met deze thematiek bezig en de Bachdag is een mooi moment om daar iets van te laten horen.
Geen hokjes-vakjes
Dan naar de derde musicus, die zijn inbreng levert op deze Bachdag: Thijs Borsten.
Hij groeide op in een gezin met een vader als psycholoog, een moeder als operazangeres en een broer, die hem inspireerde om de weg naar het conservatorium te zoeken. Na zijn studie piano en jazz, was Thijs meer en meer bezig met regisseren en arrangeren, waarbij hij zocht naar het nieuwe en verrassende in en achter de muziek. Thijs denkt weinig in hokjes en vakjes. Dat klinkt al door als je hem hoort zeggen dat de westerse muziek niet denkbaar is zonder Bach, maar ook niet zonder de slavernij, met zijn Afrikaanse ritmes, die de slaafgemaakten inbrachten. De Leusdense musicus kan dan ook geweldig genieten van het eigene in al die verschillende muziekculturen.
Vast en variabel
Zo kwam ook de Flamencomuziek in beeld. Thijs: ‘Wat me steeds weer opvalt is dat improviseren in de Flamencomuziek ontzettend belangrijk is, net als bijvoorbeeld in de jazz, maar dat je tegelijk stuit op hele krachtige structuren in deze muziek. En dat vraagt in het musiceren grote precisie. Dat herken ik ook bij Bach. Want er is geen componist bij wie je zo onder de indruk komt van de diep doordachte structuren in zijn muziek. En tegelijk is Bach ook iemand die ongelofelijk weet te improviseren en variëren. En in zijn muziek voortdurend werkt met allerlei dansvormen. Daarbij komt ook nog dat de Flamenco muziek niet zelden een religieuze achtergrond heeft, bijvoorbeeld de Saeta met zijn Mariadevotie. Zo zie ik allerlei lijntjes lopen tussen de wereld van Bach en die van de Flamencomuziek. En daarvan hopen we iets te laten horen op het slotconcert.’
Gevoelige snaar
Thijs geniet van het werken aan arrangementen, waarmee hij op het eerste oog heel verschillende werelden met elkaar verbindt. Zo is dat ook op de Bachdag, waarbij hij intermezzo’s schrijft die verschillende onderdelen van het concert met elkaar verbinden. Bijzonder vindt hij het ook om te werken aan een arrangement van ‘Erbarme dich’ van Bach – de bekendste en misschien wel meest emotionele passage uit de Mattheuspassion’. Om dat te laten klinken in een volle Joriskerk, dat is volgens Thijs echt het hoogtepunt van de Bachdag.
En om het te horen, moet je er gewoon bij zijn!
Informatie over de musici in het slotconcert
St. Joris Kamerkoor
Het Joris Kamerkoor bestaat al sinds 1985 en zong onder leiding van Marion van Zonneveld, Bas Ramselaar en nu Wouter Verhage. Dit jaar zijn ze na de Bachdag te horen op 7 november in een programma met Noorse componisten, in de evensong van 29 november en in het traditionele Festival of Lessons and Carols op 15 december, steeds in de St. Joriskerk.
Luister bijvoorbeeld naar een recente evensong in de Grote kerk van Wijk bij Duurstede.
Wouter Verhage studeerde aan het conservatorium in Den Haag. Hij is sinds 2017 dirigent van het St. Joris Kamerkoor. Daarnaast geeft hij o.a. koordirectie aan het conservatorium in Den Haag. De muzikale scholing van kinderen heeft al vele jaren zijn warme aandacht.
Amersfoorts Jeugdorkest
Het AJO heeft sinds 2005 Rolf Buijs als dirigent. Onder zijn leiding won het orkest in 2009, 2011 en 2015 het nationaal concours voor jeugdorkesten. Deze zomer (weekend 19 juli) won het orkest een zilveren medaille tijdens het World Orchestra Festival in Wenen. Jaarlijks geeft het AJO concerten in en rond Amersfoort, met soms ook bijzondere uitstapjes zoals die naar Tivoli Utrecht of het Concertgebouw in Amsterdam. Of luister naar het AJO in de Schilderijententoonstelling van Moessorgski.
Rolf Buijs is van jongs af vertrouwd met muziek, kreeg op een goed moment de viool in handen en die ging niet meer weg. Na de lerarenopleiding biologie-aardrijkskunde bleef zijn hart uitgang naar de muziek, in het bijzonder de directie van symfonische muziek. Hij studeerde aan het Sweelinck Conservatorium van Amsterdam en was daarna o.a. werkzaam als dirigent van symfonieorkesten, koren en ensembles en coördinator concertopnamen (Concertzender). Sinds 2005 is Rolf Buijs dirigent van het AJO.
Verder laat Rolf Buijs niet alleen musici samen spelen, maar geeft hij ook in breder verband cursussen teamvorming – ‘ook op de werkvloer gaat het niet zonder samenspel’.
Flamenco ensemble
Arturo Ramón (1981) speelt al vanaf zijn elfde gitaar en studeerde vanaf 1996 klassiek gitaar het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en flamencogitaar aan het Rotterdams Conservatorium. Hij heeft zich helemaal toegelegd op de flamencomuziek en speelt solo en in tal van ensembles en geeft geregeld workshops. Luister naar zijn laatste album Contrastes.
Erminia Fernández Córdoba (1980) werd geboren in La Plata, Argentinië en kwam via het Spaanse Alicante naar Nederland om latin zang te studeren aan het Rotterdams conservatorium. In het jaar 2000 begon ze met flamencozang en al in die tijd was ze te horen in dit genre samen met haar huidige man, flamencogitarist Arturo Ramón. In de afgelopen jaren heeft zij meegewerkt aan verschillende cd opnames en opgetreden in de meeste Nederlandse theaters. Een hele leuke kennismaking met Erminia is Parels van DNR of met Arturo en Thijs in Una Guitarra.
Irene Álvarez (1975) begon haar opleiding op 9-jarige leeftijd aan het Real Conservatorio de Danza de Sevilla. Na het behalen van haar diploma in Klassieke Spaanse Dans en Flamenco, is Irene zich blijven verdiepen in allerlei facetten van de (flamenco) dans, met liefde voor traditie en vernieuwing. Ze treedt op, geeft workshops en combineert dat met haar baan als gastdocent en choreograaf voor de flamenco-afdeling bij Codarts, Rotterdam. Luister en kijk naar Musa met Maria Marín.
Thijs Borsten heeft zich na zijn conservatoriumstudie piano en jazz in de volle breedte ontwikkeld als pianist, componist, arrangeur, producent én theatermaker. Dat leverde tal van producties op met dwarsverbindingen, zoals die tussen opera en levenslied. Maar ook transcultureel, met Marokkaanse, Surinaamse en Spaanse musici. Als arrangeur maakte hij een flamenco bewerking van de opera Carmen, maar ook een bewerking van Bach’s ‘Erbarme Dich’ voor de opening van het Holocaustmuseum.
Zijn feeling voor het menselijke, ook het menselijke achter de musicus, komt uit in documentaires, zoals die met de musicus Daniël Smit.
Zie verder de website van Thijs Borsten of luister naar ‘Een goede morgen met …’
Het beeld bovenaan dit artikel is mede gecreëerd met behulp van AI.